گلودرد خشک نشانه چیست؟ وقتی مخاط دهان و دستگاه تنفسی فوقانی رطوبت کافی نداشته باشد، در دهان و گلو خشکی به وجود می آید و اگر این خشکی ادامه یابد باعث می شود گلو خارش پیدا کند، مخاط تحریک شود، آسیب ببیند و گلودرد خشک ایجاد شود، در این حالت در گلو احساس خشکی و سوزش به وجود می آید، وقتی گلودرد عفونی باشد التهاب، قرمزی، تورم و ترشح در گلو ایجاد می شود اما در گلودرد خشک احساس کشیدگی در گلو وجود دارد و با خارش همراه است. برای تشخیص نوع گلودرد علاوه بر نشانه ها باید به پزشک مراجعه کرد و نباید خودسرانه دارو مصرف شود، همچنین می توان بدون مراجعه به مراکز درمانی و مطب های پزشکان از خدمات پزشکی در منزل استفاده کرد، ویزیت پزشک در منزل یکی از گزینه های مناسب برای بیمارانی است که ترجیح می دهند در منزل توسط پزشک معاینه شوند، همچنین برای تزریق دارو و سرم تراپی می توان از خدمات تزریقات در منزل استفاده کرد تا بدون خروج از خانه پرستار در منزل تزریقات بیمار را انجام دهد. در مواردی که بیمار دچار گلودرد خشک می شود نظر پزشک بسیار مهم است زیرا ممکن است علائم یک بیماری غیر از سرماخوردگی باشد، در اینجا به این سوال که گلودرد خشک نشانه چیست؟ پاسخ خواهیم داد.
اهمیت شناخت گلودرد خشک و علامت های همراه
بسیاری از افراد به محض اینکه گلودرد داشته باشند نمیدانند که گلودرد خشک نشانه چیست؟ و تصور می کنند که دچار سرماخوردگی یا آنفلوآنزا شده اند، اما این تصور اشتباه است، گلودرد می تواند نشانه ی بیماری های مختلفی باشد به همین دلیل باید نشانه های آن را بشناسیم تا بتوانیم اقدامات لازم را برای درمان آن انجام دهیم، علت گلودرد خشک ممکن است از بیماری هایی مانند رفلاکس، آلرژی، اختلالات سیستم ایمنی و یا عفونت ویروسی باشد که این عوامل باعث می شوند گلودرد خشک به وجود آید، درمان گلودرد خشک در مراحل اولیه ی بیماری باید انجام شود و این موضوع بسیار اهمیت دارد چرا که اگر درمان انجام نشود ممکن است التهاب تشدید شود، منجر به خراش مخاط شود و عفونت های ثانویه به وجود آید. روش های خانگی بسیاری وجود دارد که می توان با انجام آنها از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد اما اگر علت گلودرد خشک عفونت باشد باید به پزشک مراجعه کرد.
علل و عوامل ایجاد گلودرد خشک؛ گلودرد خشک نشانه چیست؟
علل به وجود آمدن گلودرد خشک متعدد است، برای اینکه بدانیم گلودرد خشک نشانه چیست؟ باید علل و عوامل بروز آن را بررسی کنیم، مهم ترین و شایع ترین آنها عبارتند از:
۱. کم آبی
وقتی بدن کم آب باشد ممکن است گلودرد خشک اتفاق بیفتد چرا که ترشح بزاق کم می شود و محیط دهان و گلو خشک می شود، عواملی که باعث کم آبی بدن می شوند مانند اسهال، استفراغ، تعریق زیاد، مصرف زیاد قهوه و نوشیدنی های کافئین دار هستند، همچنین هنگام خواب که مصرف آب کم است احتمال خشک شدن گلو بیشتر می شود.
۲. تنفس دهانی و خواب با دهان باز
اگر شخصی با دهان باز بخوابد و از دهان نفس بکشد مانند زمان هایی که بینی گرفته باشد یا راه تنفس از بینی مسدود شده باشد، جریان هوایی که از دهان تنفس می شود باعث می شود گلو خشک شود و گلودرد خشک ایجاد شود.
۳. هوای خشک محیطی یا استفاده از سیستم گرمایشی/ تهویه
دستگاه های تهویه، بخاری، کولر گازی و رادیاتورها باعث می شوند هوای منزل خشک شود، خصوصا در فصول سرد که خانه ها از بخاری و سیستم گرمایشی استفاده می کنند، باعث می شود هوای محیط خشک شود و رطوبت کاهش یابد و گلودرد خشک بوجود آید. همچنین هوای آلوده، گرد و غبار، مواد معلق در هوا و دود سیگار نیز باعث می شوند مخاط گلو تحریک و گلو خشک شود.
۴. آلرژی (حساسیت)
برخی افراد به بعضی عوامل حساسیت دارند مانند گرده ی گیاهان، پرز حیوانات، ریزگردها، گرد و غبار و مواد شیمیایی، این عوامل واکنش های آلرژیک را به همراه دارند که می توانند باعث شوند در گلو خارش و خشکی به وجود آید و سرفه و گلودرد خشک ایجاد شود. همچنین امکان اینکه خلط پشت حلق ایجاد شود وجود دارد که همین موضوع باعث می شود که مخاط گلو تحریک شده و خشکی به وجود آید، برخی داروهای آنتی هیستامین نیز که برای درمان و کنترل حساسیت مصرف می شوند نیز گلو و دهان را خشک می کنند و به اصطلاح چرخه ی خشکی را تشدید می کنند.
۵. رفلاکس یا بازگشت اسید معده (GERD)
رفلاکس معده وقتی اتفاق می افتد که اسید معده و محتویات آن بالا می آید و به مری و حلق می رسد و همین موضوع باعث تحریک مخاط گلو می شود، وقتی این اتفاق می افتد باعث احساس سوزش، خشکی گلو، سرفه ی خشک و گرفتگی صدا می شود، همچنین بیمار احساس می کند در گلویش چیزی گیر کرده است یا احساس می کند گلویش خراش دارد، برای اینکه رفلاکس اتفاق نیفتد یا کنترل شود باید از مصرف غذاهای تند، چرب، نوشیدنی های گازدار و اسیدی و خوردن و آشامیدن نزدیک زمان خواب خودداری کرد، همچنین فشار روی شکم باعث تشدید رفلاکس می شود.
۶. عفونت ویروسی و اولیه دستگاه تنفسی نوشتهفوقانی
معمولاً عفونت های ویروسی بر اثر سرماخوردگی، آنفولانزا و پاراآنفلونزا به وجود می آیند که باعث می شوند مخاط گلو خشک و تحریک شود. در ابتدا این عفونت ها فقط باعث می شوند که گلو خشک شود و سپس التهاب و گلودرد به وجود می آید، در این نوع گلودرد که منشأ آن عفونت ویروسی است، علائمی مانند عطسه، سرفه و ترشحات بینی هم وجود دارد.
۷. عفونت باکتریایی (استرپتوکوک)
در گلودرد باکتریایی بیشتر اوقات التهاب دیده می شود اما گاهی بیمار در ابتدا خارش و خشکی گلو را تجربه می کند، علائم عفونت های باکتریایی می تواند شامل موارد زیر باشد:
- تب
- قرمزی گلو
- تورم غدد لنفاوی
- چرک در لوزه ها
۸. خشکی دهان
عوامل مختلفی می تواند باعث خشکی دهان شود، گاهی عملکرد غدد بزاقی کم می شود و یا تعداد آنها کاهش می یابد، برخی بیماری ها مانند سندروم شوگرن که غدد بزاقی را هدف قرار می دهد باعث می شود دهان خشک شود، همچنین مصرف برخی داروها سبب می شود دهان خشک شود، داروهایی مانند آنتی هیستامین ها، داروهای فشار خون و ادرار آورها را می توان نام برد که باعث خشکی دهان می شوند.
۹. فشار روی حنجره یا با صدای بلند صحبت کردن
استفاده ی زیاد از صدا مانند سخنرانی های طولانی یا فریاد زدن باعث می شود که مخاط گلو تحریک شده و مخاط حنجره و گلو خشک شود، این نوع خشک شدن باعث می شود خشونت صدا به وجود آید و گرفتگی در صدا ایجاد شود (لارنژیت).
۱۰. شرایط مزمن خاص
برخی بیماری های سیستمیک باعث می شوند خشکی مخاط به وجود آید، بیماری هایی مانند دیابت، اختلالات عصبی و خودایمنی در این دسته قرار دارند، گاهی درمان هایی که برای برخی بیماری ها انجام می شود مانند درمان های اشعه برای سرطان های سر و گردن مانند سرطان غدد لنفاوی گردن، که به غدد بزاقی آسیب می زنند نیز باعث می شود که خشکی گلو بوجود آید، همچنین بیماری هایی مانند سندروم شوگرن، اختلالات غدد بزاقی و آسیب های عصبی نیز باعث ایجاد گلودرد خشک می شوند.
علائم همراه گلودرد خشک
گاهی همراه با گلودرد خشک علائمی به وجود می آید که بسیار آزاردهنده است این علائم عبارتند از:
- خارش گلو و تمایل به صاف کردن گلو
- احساس سوزش و خراش خصوصاً هنگامی بلع
- پوسته پوسته شدن لب ها
- احساس خشکی در دهان
- صدای خشن و گرفتگی صدا
- احساس گیر کردن غذا در گلو
- گلودرد
- سرفه خشک
- التهاب در موارد شدید
- احساس چسبندگی در دهان
- ایجاد بوی بد در دهان
- احساس خشکی بیشتر در شب و هنگام صبح
- تب یا علائم عفونت
اگر گلودرد خشک با علائم گفته شده همراه بود باید به پزشک مراجعه کرد تا پزشک تشخیص دهد که این گلودرد خشک نشانه چیست؟ و برای درمان به موقع آن اقدام کند. همچنین در موارد شدید ممکن است است علاوه بر نشانه های گفته شده گلودرد خشک با تب، خونریزی گلو، مشکل تنفسی و مشکل بلع شدید باشد که در این موارد حتما باید به پزشک مراجعه کرد.
گلودرد خشک چگونه تشخیص داده می شود؟
معمولاً پزشکان با شنیدن شرح حال بیمار، معاینه ی بالینی و گاهی انجام آزمایش های تکمیلی، علت گلو درد را تشخیص می دهند. پزشکان ابتدا با توجه به شرح حال بیمار، فصل، زمان شروع خشکی و محیط زندگی بیمار، علت اولیه را تشخیص می دهند، همچنین علائمی که بیمار به همراه خشکی دارد مانند تب، گرفتگی صدا، سرفه، رفلاکس و ترشحات بینی. سپس داروهایی که بیمار مصرف می کند را بررسی می کنند، در مرحله ی بعد بررسی اینکه فرد بیماری زمینه ای مانند دیابت، اختلالات ایمنی و بیماری های غدد بزاقی دارد یا خیر. علائمی مانند تورم غدد لنفاوی، قرمزی گلو و التهاب هم بسیار مهم است. اگر بر اساس این علائم پزشک علت خشکی را تشخیص دهد برای بیمار داروهای مورد نیاز را تجویز می کند در غیر این صورت آزمایش های تکمیلی باید انجام شود، این آزمایشات عبارتند از:
- آزمایش کشت گلو برای تشخیص عفونت استرپتوکوکی
- آزمایش سطح قند خون
- آزمایش عملکرد تیروئید
- تست عملکرد غدد بزاقی
- اندوسکوپی مری یا تست PH مری
در مواردی که بیمار مشکوک به سندروم شوگرن باشد، آزمایش های آنتی بادی مخصوص این بیماری انجام می شود.
هدف از این مراحل تشخیص دقیق علت گلودرد خشک می باشد تا پزشک بتواند بهترین راه درمان بیماری را لحاظ کند، پزشک باید بداند که هر گلودرد خشک نشانه چیست؟ برای انجام آزمایش بدون خروج از خانه، می توان از خدمات نمونه گیری در منزل استفاده کرد.
راهکارهای درمانی خانگی و مراقبتی (در منزل)
در برخی موارد گلودرد خشک (خفیف) را می توان در منزل و با راهکارهای خانگی و طبیعی کنترل و گاها درمان کرد، در ادامه به برخی از این راهکارها می پردازیم:
۱. افزایش مصرف مایعات
نوشیدن آب فراوان که نه زیاد سرد باشد و نه زیاد داغ می تواند تا حدود زیادی خشکی گلو را از بین ببرد، همچنین مصرف دمنوش های گیاهی مانند عسل و لیمو، زنجبیل، چای بابونه و آویشن می تواند مفید باشد، فقط باید توجه داشت که بیمار به این داروها حساسیت نداشته باشد. خوردن خوراکی های آبدار مانند میوه و سبزیجات هم کمک کننده است. پرهیز از نوشیدنی های کافئین دار، الکلی و گازدار هم در طول بیماری می تواند به بهبود گلودرد خشک کمک کند.
۲. استفاده از مرطوب کننده های هوا (بخور سرد و یا مرطوب کننده محیط)
قرار دادن دستگاه بخور سرد در اتاق خواب یا محیط های پر رفت و آمد می تواند رطوبت هوا را حفظ کند تا به درمان خشکی گلو کمک کند، افرادی که دستگاه بخور ندارند می توانند حوله ی نمدار را روی بخاری یا شوفاژ قرار دهند، حمام و بخار نیز برای مرطوب کردن مخاط و درمان خشکی گلو مناسب است.
۳. تنفس از راه بینی تا حد ممکن
اگر بیمار همزمان با خشک شدن گلو، گرفتگی بینی هم دارد می تواند با شست و شوی بینی با سرم نمکی راه تنفس را باز کرده تا حد ممکن از بینی تنفس کند، چون تنفس از دهان باعث خشک شدن بیشتر دهان و گلو می شود.
۴. غرغره آب نمک گرم
برای کاهش التهاب گلو چند بار در روز غرغره کردن آب نمک گرم بسیار مفید است، این روش باعث تسکین درد گلو و کاهش التهاب مخاط می شود زیرا سطح گلو را مرطوب می کند و خارش و خشکی کاهش می یابد.
۵. مکیدن قرص گلو درد
قرص های مخصوص گلو درد که بدون شکر هستند برای مرطوب نگهداشتن دهان بسیار کارآمد است. این قرص ها بصورت مکیدنی هستند و رطوبت دهان را حفظ می کنند.
۶. اجتناب از عوامل محرک
عوامل محرک که سبب تشدید بیماری می شود، مانند دود سیگار، بخار شیمیایی، عطرها و هوای آلوده، همچنین غذاهای تند، ادویه دار، اسیدی و داغ می توانند محرک خشکی گلو باشند. مصرف نوشیدنی های گازدار، اسیدی و کافئین دار هم باید قطع یا محدود شود.
۷. کنترل رفلاکس
رفلاکس به معنی بازگشت اسید یا محتویات معده به مری و گلو است، برای کنترل آن می توان از مصرف غذاهای تند، ترش، چرب، شیرین و نوشیدنی های اسیدی و گازدار خودداری کرد. وعده های غذایی را باید کوچکتر کرد و نزدیک به خواب غذا نخورد، از پوشیدن لباس هایی که در قسمت شکم تنگ هستند خودداری شود و هنگام خواب زیر سر را بلندتر کرده تا از بازگشت اسید معده جلوگیری شود.
۸. استفاده از رطوبت دهنده های موضعی و محلول های بزاق مصنوعی
اگر خشکی بر اثر کاهش تولید بزاق باشد می توان از اسپری های مرطوب کننده دهان استفاده کرد، همچنین جویدن آدامس های بدون قند می تواند تولید بزاق را افزایش دهد. دهان شویه های مخصوص خشکی هم مناسب است.
۹. رعایت بهداشت دهان و گلو
رعایت بهداشت در درمان بسیاری از بیماری ها مفید است، برای درمان گلودرد خشک بهداشت دهان و گلو بسیار حائز اهمیت است، رعایت بهداشت گلو و دهان شامل موارد زیر می شود:
- مسواک زدن و استفاده از خمیر دندان فلوراید
- پرهیز از دهان شویه های الکلی
- استفاده از دهان شویه های مخصوص خشکی
- در صورت استفاده از دندان مصنوعی، تمیز شسته شوند.
۱۰. استراحت و خواب کافی
استراحت در درمان گلودرد خشک بسیار موثر است زیرا خستگی و استرس باعث می شود ترشح بزاق کاهش یابد و خواب کافی باعث ترمیم مخاط می شود.
موارد خاص: کودکان، بارداری و شرایط ویژه
گلودرد خشک ممکن است در افراد با شرایط مختلف متفاوت بروز کند، در اینجا به چند مورد خواهیم پرداخت که در افراد مختلف با شرایط خاص گلودرد خشک نشانه چیست؟
۱. گلودرد خشک و عفونت گلو در کودکان
در کودکان خشک شدن گلو رایج نیست و کمتر از بزرگسالان اتفاق می افتد اما والدین باید دقت کنند زیرا ممکن است کودک به گلودرد خشک مبتلا شده باشد اما نتواند آن را توصیف کند، در کودکان علائمی مانند تب، تورم غدد گردن، بی اشتهایی و درد گلو بیشتر رایج است، اگر کودک علایمی مانند تب شدید و عفونت داشت باید به پزشک متخصص اطفال مراجعه کرد و یا از خدمات ویزیت متخصص اطفال در منزل استفاده کرد.
۲. خشکی گلو در بارداری
در دوران بارداری تغییرات هورمونی، مصرف برخی داروها و تغییرات جریان خون باعث تغییرات و گاه بیماری هایی در بدن مادران باردار می شود، یکی از این مشکلات خشک شدن دهان و گلودرد خشک است، در این دوران، به دلیل اینکه بانوان باردار نمی توانند هر دارویی را مصرف کنند بنابراین باید مصرف مایعات، استفاده از بخور سرد و دمنوش های گیاهی ملایم را در برنامه ی خود قرار دهند و در صورت درمان نشدن و تشدید بیماری به پزشک متخصص زنان مراجعه کنند و یا از خدمات ویزیت متخصص زنان در منزل استفاده کنند و از مصرف خودسرانه ی دارو بپرهیزند.
۳. خشکی گلو و عفونت تنفسی در فصول سرد
در برخی شرایط آب و هوایی، مانند فصول سرد سال هم خشکی هوا بیشتر است و هم شیوع عفونت های ویروسی و باکتریایی افزایش می یابد، در این مواقع باید رطوبت منزل را حفظ کرده و بهداشت شخصی را بیشتر رعایت کرد زیرا شستن دست ها و استفاده از بخور در خانه از بروز بیماری ویروسی پیشگیری می کند. در این زمان گلودرد و خشکی گلو ممکن است با سرفه و سرماخوردگی همراه شود و علائم تشدید شود.
تفاوت گلودرد خشک با گلودرد عفونی
گلودرد خشک و عفونی از نظر ایجاد ناراحتی در گلو ممکن است شبیه به هم باشند اما علت، شدت علائم و روش درمان آنها با هم متفاوت است، گلودرد خشک معمولاً به علت کم آبی بدن، خشکی هوا، واکنش های آلرژیک، رفلاکس معده و محرک های محیطی به وجود می آید، برای درمان نیاز به آنتی بیوتیک ندارد و با مصرف مایعات، بخور و مراقبت های خانگی درمان می شود، اما گلودرد عفونی منشأ باکتریایی و ویروسی دارد، التهاب گلو در این نوع شدیدتر است، برای درمان نیاز به آنتی بیوتیک دارد، تب، لرز، بدن درد، آبریزش بینی و ضعف عمومی از علائم آن می باشد و به طور کلی علائم سرماخوردگی را دارد.
چه زمانی برای گلودرد خشک باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر گلودرد خشک شرایط زیر را داشت باید به پزشک مراجعه کرد:
- علائم بیشتر از یک هفته ادامه داشته باشد و رو به تشدید باشد.
- گلودرد خشک همزمان با درد شدید باشد.
- بلع غذا سخت باشد.
- در گلو یا بزاق خون دیده شود.
- تب بالا
- غدد لنفاوی گردن بزرگ، دردناک و متورم شود.
- صدا طولانی مدت خش شود.
- مشکل تنفسی و احساس خفگی
- گوش درد
- کاهش وزن
در این موارد باید به پزشک متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کرد.
توصیه های نهایی درباره گلودرد خشک
گلودرد خشک یک مشکل رایج است که ممکن است برای هر کسی پیش آید، این بیماری با روش های خانگی و ساده قابل درمان است اما اگر علائم طولانی مدت و همراه با تب و درد شدید شد باید حتما به پزشک مراجعه شود، برای پیشگیری و درمان به موقع این بیماری باید آب و مایعات کافی نوشید، مرطوب سازی محیط انجام شود، تنفس از راه بینی و غرغره آب نمک گرم بسیار موثر است. کسانی که مشکل رفلاکس معده دارند باید با دارو رفلاکس را کنترل کنند، همچنین استراحت صدا و رعایت بهداشت دهان می تواند از بروز گلودرد خشک جلوگیری کند.
تجربه ی شما از گلودرد خشک چیست؟ آیا می دانید گلودرد خشک نشانه چیست؟ آیا علائم و علت آن را می شناسید؟ شما چه راهکارهای خانگی برای درمان و بهبود گلودرد خشک پیشنهاد می کنید؟