درمان با سرم، درمان با ویتامین داخل وریدی، درمان با ریز مغذی های داخل وریدی و یا درمان آبرسانی داخل وریدی، اصطلاحاتی است که برای رساندن غلظت بالایی از ویتامین ها و مواد معدنی که مستقیماً به جریان خون تزریق می شود و باعث می شود این مواد سریع تر از داروهای خوراکی جذب بدن شوند، بکار برده می شود. همچنین مقدار بیشتری از مواد معدنی و ویتامین ها از این طریق وارد بدن می شود، سرم از طریق لوله های کوچکی که در رگ (ورید) قرار داده می شود تزریق می شود، با توجه به حجم سرم تزریقی و ظرفیت رگ های بدن بیمار این فرایند بین ۲۰ تا ۶۰ دقیقه طول می کشد، هر نوع ویتامین یا ماده ی معدنی را می توان از طریق سرم به ورید تزریق کرد، در اینجا به معرفی انواع سرم تقویتی می پردازیم و اینکه هر سرم برای چه بیماری مناسب است. امروزه با پیشرفت خدمات پزشکی در منزل دیگر برای دریافت این خدمات نیاز به رفتن به درمانگاه ها و مطب های پزشکان و ماندن در صف های طولانی نیست، برای سرم تراپی در منزل کافیست با یک تماس خدمات پرستار در منزل و یا تزریقات در منزل را در کمترین زمان ممکن دریافت کنید.
سرم تقویتی چیست؟ کاربردها و فواید آن
محلولی که حاوی ویتامین ها، مواد معدنی، الکترولیت ها، آب، قند، اسیدهای آمینه و چربی ها است و از راه تزریق در رگ وارد بدن می شود، این ترکیبات به دلیل اینکه مستقیم در رگ تزریق می شود سریع تر از داروهای دیگر تأثیر خود را نشان می دهند، سرم ها با توجه به مواد موجود در آنها کاربردهای مختلفی دارند که این کاربردها عبارتند از:
- جبران کم آبی بدن و الکترولیت ها
- رفع بی حالی
- افزایش انرژی
- تقویت سیستم ایمنی بدن بیماران
- مناسب برای بیماران بستری که نمی توانند غذا بخورند.
- کمک به بهبود جراحی ها و عفونت ها
انواع سرم تقویتی؛ راهنمای جامع برای انتخاب مناسب
سرم های تقویتی انواع مختلفی دارند، انتخاب نوع مناسب هر سرم برای هر فرد بستگی به تجویز پزشک و شرایط بیمار دارد، معرفی انواع سرم های تقویتی:
۱. سرم نرمال سالین
پر کاربردترین سرم، نرمال سالین (Normal Saline) یا محلول ۰/۹ درصد سدیم کلراید است. این سرم پایه ی بسیاری از تزریقات است و برای جبران کم آبی بدن و حفظ تعادل الکترولیت ها و تنظیم فشارخون کاربرد دارد. از این سرم همچنین به عنوان پایه برای ترکیب با سایر داروها و ویتامین ها استفاده می شود.
۲. سرم رینگر
این سرم برای بیمارانی که دچار ضعف ناشی از تعریق و یا اسهال و استفراغ شده اند مناسب است، این سرم حاوی موادی مانند سدیم، کلسیم، کلر و پتاسیم است. این سرم همچنین الکترولیت ها را متعادل می کند.
۳. سرم قندی نمکی
برخی افرادی که دچار افت قند و بیحالی شده اند، این سرم که حاوی نمک و گلوکز است تجویز می شود. این سرم ترکیب سرم های دکستروز و نرمال سالین است.
۴. سرم دکستروز
این سرم برای بیمارانی که بدنی ضعیف دارند و یا عمل جراحی انجام داده اند تجویز می شود، این سرم منبع سریع انرژی برای بیمار است. دکستروز در غلظت های مختلف وجود دارد و پزشک با توجه به شرایط بیمار غلظت مناسب برای بیمار را تجویز می کند.
۵. سرم آمینواسید
پزشکان برای برخی بیماران که دچار سوءتغذیه هستند این سرم را تجویز می کنند، این سرم برای ساخت عضله و ترمیم بافت های بدن بسیار کارآمد است.
۶. سرم اینترالیپید
سرم اینترالیپید برای بیماران بستری و مبتلایان به سرطان تجویز می شود، این سرم منبع انرژی و چربی های ضروری برای این بیماران است.
۷. سرم مولتی ویتامین
سرم مولتی ویتامین برای تقویت عمومی بدن تجویز می شود و ترکیبی از ویتامین های C، A و گروه B است. کاربرد این سرم برای رفع خستگی، تقویت سیستم ایمنی بدن و بهبود پوست و مو می باشد.
۸. سولوویت (Soluvit)
سولوویت نوعی آمپول است که هنگام تزریق سرم تقویتی به آن اضافه می شود، سولوویت ترکیبی از ویتامین های محلول در آب مانند ویتامین های گروه B و ویتامین C می باشد، سولوویت باعث تقویت متابولیسم و بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن و همچنین باعث افزایش انرژی در بدن می شود، سولوویت برای بیماران بستری و افرادی که دچار سوءتغذیه شده اند مناسب است، همچنین برای بیمارانی که در دوره نقاهت بیماری به سر می برند این دارو بسیار موثر است.
۹. تراکوتیل (Tracutil)
تراکوتیل محلولی است که معمولاً با سرم های تغذیه ای مانند آمینواسید و اینترالیپید تزریق می شود، استفاده از تراکوتیل برای بیمارانی که کمبود عناصر معدنی دارند بسیار موثر است، ترکیبات این آمپول که برای عملکرد بهتر آنزیم های بدن، سلامت پوست و مو، تقویت سیستم ایمنی و بازسازی سلولی مفیدند عبارتند از:
- روی
- منگنز
- مس
- کروم
- سلنیوم
۱۰. ادامل (Addamel)
ادامل یک مکمل تزریقی است که ترکیبات آن شامل سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیم، فسفر و روی است که برای بیماران ضعیف و بستری مناسب است، ادامل را به سرم های تقویتی وریدی اضافه می کنند تا مواد معدنی را به بدن این بیماران برسانند، تزریق این آمپول در کنار سولوویت و تراکوتیل باعث می شود ترکیب کاملی از مواد معدنی و ویتامین ها به بیماران تزریق شود، ادامل باعث تقویت عملکرد عضلات و اعصاب، تعادل الکترولیت ها و بهبود وضعیت متابولیک بیماران می شود.
انتخاب نوع سرم با تشخیص پزشک معالج برای شرایط و وضعیت جسمی و نوع بیماری فرد انجام می شود، به عنوان مثال برای سرماخوردگی از سرم مولتی ویتامین استفاده می شود.
سرم تقویتی در دوران بارداری؛ نکات و احتیاط ها
دوران بارداری برای زنان دورانی حساس است و بدن هر فرد در این دوران وضعیت متفاوتی دارد، برخی زنان دچار ویار دوران بارداری می شوند و بعضی زنان در این دوران دچار مشکلات تغذیه ای می شوند و بدن آنها ضعیف می شود، ویار و مشکلات تغذیه ای باعث تهوع و استفراغ و در نتیجه ایجاد کم خونی در بدن زنان باردار می شود، پزشکان برای جبران این کم خونی سرم های تقویتی را پیشنهاد می دهند، این سرم ها می تواند شامل نرمال سالین، دکستروز، ویتامین ها و مواد معدنی باشد. تزریق این سرم ها در دوران بارداری حتما باید تحت نظر پزشک باشد، اگر بانوان باردار به علت ویار یا مشکلات دیگر نمی توانند به مطب پزشک مراجعه کنند می توانند از خدمات ویزیت متخصص زنان در منزل استفاده کنند.
تزریق سرم تقویتی در منزل؛ مزایا و نکات ایمنی
خدمات پزشکی در منزل این روزها طرفداران بسیاری پیدا کرده است، زیرا با توجه به ترافیک و شلوغی مراکز درمانی گرفتن این خدمات در منزل بسیار بصرفه می باشد، یکی از این خدمات پزشکی سرم تراپی یا تزریق سرم تقویتی در منزل است که مزایای آن عبارتند از:
- صرفه جویی در زمان
- احساس راحتی بیمار
- جلوگیری از انتقال عفونت های بیمارستانی
پرستارانی که برای خدمات پزشکی در منزل استخدام شده اند بسیار مجرب و ماهر هستند و برای تزریقات در منزل از لوازم استریل و روش های ایمن استفاده می کنند، یعنی با رعایت اصول بهداشتی به منزل بیمار می روند.
نکات کلیدی در تزریق سرم تقویتی
همان طور که پیش تر گفته شد سرم های تقویتی باید توسط پزشک برای بیمار تجویز شود زیرا شرایط هر بیمار متفاوت است و پزشک بر اساس آن تشخیص می دهد که کدام سرم برای کدام بیمار مناسب است و قبل از تزریق سرم نیز باید به نکاتی توجه شود که بسیار مهم و حیاتی است، قبل از تزریق سرم باید فشار و قند خون بیمار اندازه گیری شود، سرعت تزریق سرم باید کنترل شود و اصول بهداشتی و ایمنی نیز رعایت شود.
تفاوت سرم های تقویتی ایزوتونیک، هیپوتونیک و هایپرتونیک
سرم تقویتی ایزوتونیک برای حفظ تعادل مایعات بدن استفاده می شود مانند نرمال سالین و رینگر، سرم تقویتی هیپوتونیک برای جبران کمبود آب سلولی تجویز می شود، برای افزایش حجم خون و یا درمان هیپوناترمی یا ورم مغز سرم هایپرتونیک توصیه می شود، یعنی زمانی که نیاز به افزایش شدید حجم خون است هایپرتونیک تزریق می شود.
سرم های تقویتی برای سرماخوردگی؛ انتخاب مناسب
در زمان های سرماخوردگی بدن بیمار به آب، ویتامین C و مواد معدنی نیاز دارد، این مواد باعث تقویت سیستم ایمنی بیمار و کاهش خستگی می شود، سرم تقویتی مناسب برای سرماخوردگی شامل نرمال سالین، دکستروز و مولتی ویتامین است.
سرم های تقویتی برای بی حالی و ضعف عمومی
برای رفع بی حالی و ضعف عمومی باید سرم های تجویز شود که انرژی و نشاط بدن را بازگرداند، سرم تقویتی مناسب برای بیمارانی که دچار بی حالی و ضعف عمومی هستند شامل موارد زیر است:
- سرم های حاوی B کمپلکس
- دکستروز
- الکترولیت ها
سرم های تقویتی برای دوران قاعدگی
در دوران قاعدگی به دلیل از دست دادن حجم خون، آهن و مواد معدنی بدن بانوان کاهش یافته و باعث ایجاد خستگی در بدن می شود، سرم تقویتی مناسب برای دوران قاعدگی شامل آهن، ویتامین B12 و مولتی ویتامین می باشد، این سرم باعث می شود که درد قاعدگی کاهش یابد و انرژی بدن افزایش یابد.
تداخلات دارویی سرم های تقویتی؛ نکات مهم
هر شخص با هر شرایط و بیماری که دارد هنگام ویزیت توسط پزشک باید شرایط، بیماری و داروهای مصرفی خود را برای پزشک معالج شرح دهد تا از بروز تداخلات دارویی جلوگیری شود، زیرا برخی داروها ممکن است با مواد معدنی و ویتامین های موجود در سرم تقویتی تداخل داشته باشند.
عوارض جانبی سرم های تقویتی؛ علائم و پیشگیری
سرم های تقویتی نیز مانند داروهای دیگر ممکن است در بدن بیماران عوارضی داشته باشند، این عوارض عبارتند از:
- تورم
- کبودی محل تزریق
- واکنش های حساسیتی
- تب خفیف
در صورت مشاهده هر یک از این عوارض باید با پزشک مشورت کرد، البته رعایت اصول بهداشتی و استفاده از لوازم استریل در هنگام تزریق این عوارض را به حداقل یا صفر می رساند.
نکات مهم در انتخاب سرم تقویتی
برای انتخاب سرم تقویتی مناسب برای هر فرد باید نکاتی در نظر گرفته شود، زیرا شرایط جسمی هر فرد متفاوت است، ابتدا باید سطح ویتامین ها و مواد معدنی بدن بررسی شود، سپس شرایط خاص بیمار مانند بارداری، بیماری کلیوی و دیابت در نظر گرفته شود و زمانی که این شرایط بررسی شد توسط پزشک مناسب ترین سرم برای بیمار تجویز می شود. در شرایط خاص پزشک سرم تقویتی برای بیماران با کمبود ویتامین یا مواد معدنی را تجویز می کند، این موارد عبارتند از:
- سرم تقویتی برای بیماران با کمبود آهن
- سرم تقویتی برای بیماران با کمبود منیزیم
- سرم تقویتی برای بیماران با کمبود کلسیم
- سرم تقویتی برای بیماران با کمبود پتاسیم
- سرم تقویتی برای بیماران با کمبود سدیم
- سرم تقویتی برای بیماران با کمبود ید
- سرم تقویتی برای بیماران با کمبود روی
- سرم تقویتی برای بیماران با کمبود فسفر، مس، سلنیوم، منیزیم و …
- سرم تقویتی برای بیماران با کمبود ویتامینهای A، B1، B2، B3، B5، B6، B7، B9، B12، C، D، E و K
سوالات متداول درباره سرم های تقویتی
۱. آیا سرم های تقویتی برای همه ی افراد مفید است؟
خیر، سرم های تقویتی نیز مانند هر دارویی باید تحت نظر پزشک مصرف شود و زیاده روی در مصرف آن عوارضی به دنبال دارد.
۲. کدام سرم ها برای ورزشکاران مناسب است؟
سرم های آمینواسید و مولتی ویتامین که به ترمیم عضلات کمک می کنند.
۳. چه افرادی بیشتر به تزریق سرم نیاز دارند؟
بیمارانی که دچار سوءتغذیه هستند، بیماران مبتلا به سرطان، بیمارانی که جراحی انجام داده اند، همچنین بیماران کلیوی، دیابتی، گوارشی، قلبی، عفونی و تنفسی
۴. آیا تزریق سرم در منزل ایمن و بهداشتی است؟
بله، اما باید توسط پرستاران مجرب و دارای مجوز انجام شود.
۵. هزینه تزریق سرم در منزل چقدر است؟
با توجه به مواد مصرفی و فاصله مکانی متفاوت است.
۶. آیا می توان همزمان چند نوع ویتامین در یک سرم تزریق کرد؟
بله امکان دارد، اما باید با نظر پزشک باشد زیرا برخی ویتامین ها و داروها با هم تداخل دارند.
۷. آیا تزریق سرم تقویتی باعث چاقی می شود؟
خیر، تزریق سرم برای تامین مواد معدنی و ویتامین های مورد نیاز بدن است و باعث افزایش وزن نمی شود.
۸. در صورت بروز واکنش بعد از تزریق سرم چکار کنیم؟
اگر بیمار بعد از تزریق سرم دچار تب، سوزش، خارش، تورم و التهاب شد باید سریعاً با پزشک تماس گرفته شود و در صورت بروز این عوارض در هنگام تزریق باید تزریق قطع شود.
۹. آیا بیماران دیابتی می تواند سرم تقویتی تزریق کنند؟
بله، اما باید سرم بدون قند باشد و حتما تحت نظر پزشک تزریق شود.
نکات پایانی درباره معرفی انواع سرم تقویتی
همانطور که گفته شد هر دارویی باید با تجویز و تحت نظر پزشک مصرف شود، سرم های تقویتی نیز از این قاعده مستثنی نیستند، زیرا شرایط جسمی هر فرد با دیگران متفاوت است، ممکن است دارویی که برای یک بیمار می تواند نجات دهنده باشد برای بیمار دیگر کشنده و خطرناک باشد، پس انتخاب نوع سرم، مناسب هر فرد باید با تجویز پزشک باشد تا از بروز عوارض جانبی جلوگیری شود.
تجربه شما از تزریق سرم تقویتی چیست؟ شما برای چه مواردی از سرم تقویتی استفاده می کنید؟ در این مقاله به معرفی انواع سرم تقویتی پرداخته شد، تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.