انواع انسولین و چیزهایی که باید در مورد آن بدانید

دیابت نوعی بیماری است و زمانی رخ می دهد که میزان گلوکز خون که قند خون نیز نامیده می شود، بیش از حد بالا باشد، گلوکز منبع اصلی انرژی بدن است، گلوکز را بدن می تواند تولید کند و یا از طریق خوردن غذا تامین شود، انسولین هورمونی است که از طریق پانکراس (لوزالمعده) ساخته می شود و به گلوکز کمک می کند تا وارد سلول ها شده و برای تولید انرژی استفاده شود، اگر شخصی به دیابت مبتلا شود، بدنش به اندازه ی کافی یا اصلا انسولین تولید نمی کند و یا انسولین را به درستی استفاده نمیکند، در نتیجه گلوکز در خون باقی می ماند و وارد سلول های بدن نمی شود، بیمار در این مواقع باید انسولین مورد نیاز بدن را از طریق تزریق انسولین تامین کند، انسولین انواع مختلفی دارد، در اینجا به موضوع انواع انسولین و چیزهایی که باید در مورد آن بدانید خواهیم پرداخت.

 

راه های تشخیص دیابت

برای تشخیص دیابت پزشک آزمایش خون توصیه می‌کند که شامل موارد زیر است:

۱. قند خون ناشتا

اندازه گیری قند خون بعد از ۸ ساعت ناشتا بودن

۲. آزمایش HbA1c

شاخص میانگین قند خون در سه ماه گذشته

۳. تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT)

۴. آزمایش قند خون تصادفی

همه ی افراد خصوصا افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند باید آزمایشات مربوط به قند خون را به طور مرتب انجام دهند، افراد دارای سابقه ی خانوادگی، چاقی و فشار خون بالا  بیشتر احتمال دارد که به دیابت مبتلا شوند.

پیشگیری و درمان دیابت

پیشگیری و درمان دیابت شامل چند مورد مهم است که باید رعایت شود که عبارتند از:

• تغییر سبک زندگی (رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی)
• پایش منظم قند خون و HbA1c
• داروهای خوراکی یا تزریقی
• تزریق انسولین

انواع دیابت

دیابت به سه دسته تقسیم می شود:

۱. دیابت نوع یک

نوعی بیماری خودایمنی است که در این بیماری سیستم ایمنی بدن به سلول های تولیدکننده ی انسولین حمله می کند و آنها را از بین می برد، این سلول ها با نام سلول های بتا در پانکراس شناخته می شوند، در نتیجه ی این بیماری بدن یا اصلا انسولین تولید نمی کند یا بسیار کم تولید می شود، به این نوع دیابت، دیابت جوانان هم گفته می شود زیرا اغلب در کودکان، نوجوانان و جوانان دیده می شود، افراد مبتلا به این نوع دیابت باید بصورت مادام العمر انسولین مصرف کنند.

۲. دیابت نوع دو

این بیماری شایع ترین نوع دیابت است، در این بیماری بدن یا مقاومت به انسولین دارد یعنی به درستی از انسولین استفاده نمی کند و یا به مقدار کافی انسولین تولید نمیکند، بیشتر در افراد بالای ۴۰ سال، افراد چاق و افراد دارای سابقه ی خانوادگی دیده می شود، برای درمان بیمار باید سبک زندگی خود را تغییر دهد، دارو مصرف کند و گاهی نیاز به تزریق انسولین دارد.

۳. دیابت بارداری

وقتی در دوران بارداری قند خون بالا رود اصطلاحا بیمار مبتلا به دیابت بارداری شده است، در بیشتر موارد در سه ماهه ی دوم یا سوم بارداری اتفاق می افتد و اگر کنترل نشود برای جنین و مادر باردار خطرناک است، بیمار باید رژیم غذایی خود را تغییر دهد، ورزش کند و در موارد شدیدتر انسولین تزریق کند.

 

چند نوع دیابت هم وجود دارند که کمتر دیده می شوند مانند دیابت ناشی از بیماری و یا آسیب به پانکراس، دیابت ناشی از برخی داروها و دیابت مونوژنیک.

همه چیز درباره ی انسولین: کدام نوع برای شما مناسب است؟

همانطور که گفته شد هورمون انسولین نقش اصلی در ورود گلوکز به سلولهای بدن را ایفا می کند، افراد مبتلا به دیابت نوع یک نیاز به تزریق روزانه انسولین دارند و در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو در مراحل پیشرفته ممکن است مصرف انسولین توسط پزشک برای آنها تجویز شود. انسولین ها انواع مختلفی دارند که این انواع بخاطر سرعت و مدت اثر آنها دسته بندی شده است، انواع انسولین و چیزهایی که باید در مورد آن بدانید عبارتند از:

۱. انسولین سریع اثر

این نوع انسولین باید قبل از غذا مصرف شود، نمونه های آن شامل نوورپید، آپیدرا و هومولوگ می باشد، شروع اثر آن ۱۵ دقیقه، پیک اثر یک ساعت و مدت اثر ۳ تا ۵ ساعت می باشد.

۲. انسولین کوتاه اثر

این نوع انسولین باید ۳۰ دقیقه قبل از غذا مصرف شود، شروع اثر آن ۳۰ دقیقه، پیک آن ۲ تا ۳ ساعت و مدت اثر آن ۶ تا ۸ ساعت می باشد.

۳. انسولین متوسط اثر

یکی از انواع انسولین متوسط اثر NPH است، مدت اثر آن ۱۸ تا ۲۴ ساعت و پیک این نوع انسولین ۴ تا ۱۲ ساعت می باشد.

۴. انسولین طولانی اثر

نمونه های انسولین طولانی اثر با نام های لانتوس، ترسیبا و لومیر شناخته می شوند، شروع اثر آنها ۱ تا ۲ ساعت، مدت اثر ۲۴ ساعت و پیک آنها مشخص نمی باشد.

همچنین ترکیب های انسولینی وجود دارند که مثلاً دو نوع انسولین با هم ترکیب می شوند، مانند ترکیب انسولین سریع اثر و متوسط اثر که اصطلاحا به آن ۷۰/۳۰ گفته می شود.

 

چرا ترکیب های ۷۰/۳۰؟ مزایا و معایب انسولین ترکیبی

معمولا پزشک بر اساس سبک زندگی بیمار انسولین ترکیبی را تجویز می کند، مثلاً ۷۰ درصد انسولین متوسط اثر برای کنترل قند خون در روز و ۳۰ درصد انسولین سریع اثر برای کنترل قند خون بعد از وعده ی غذایی تجویز می شود، بنابراین این ترکیب هم قند خون ناشتا را تنظیم می کند هم قند خون بعد از وعده ی غذایی. از مزایای این ترکیب می توان به کاهش تعداد تزریقات در روز، راحتی برای بیماران با برنامه ی غذایی منظم و مناسب بودن برای شروع درمان دیابت نوع ۲ برای بیماران مبتدی اشاره کرد. از معایب انسولین ترکیبی نیز می توان مواردی مانند نیازمند بودن به وعده ی غذایی منظم و اینکه هر دو دوز با هم تزریق می شود، نمیتوان آنها را جداگانه تنظیم کرد و اینکه این روش درمان ممکن است برای افرادی که برنامه ی غذایی یا ورزشی منظمی ندارند مناسب نباشد.

راهنمای کامل انتخاب انسولین: از سریع اثر تا طولانی اثر

انتخاب نوع انسولین به عوامل مختلفی بستگی دارد، که پزشک با بررسی این عوامل و جواب آزمایشات قند خون (FBS) و HbA1c (شاخص میانگین قند خون در سه ماه گذشته) انسولین مناسب بیمار را تجویز می کند، این عوامل عبارتند از:

• نوع دیابت (نوع یک یا نوع دو)
• الگوی وعده های غذایی
• سن و شرایط بیمار
• شرایط خاص مانند زنان باردار
• سبک زندگی بیمار
• فعالیت بدنی بیمار

 

برندهای محبوب انسولین: تفاوت نوورپید، لانتوس، ترسیبا و …

۱. نوورپید یا Novorapid

نوعی انسولین سریع اثر است و مخصوص وعده های غذایی می باشد.

۲. آپیدرا یا Apidra

آپیدرا انسولین سریع اثر می باشد و بلافاصله پس از مصرف قند خون را کاهش می دهد.

۳. هومولوگ یا Humalog

این نوع شبیه به نوورپید است.

۴. لومیر یا Levemir

نوعی انسولین طولانی اثر است.

۵. لانتوس یا Lantus

انسولین طولانی اثر با سطح پایدار قند است.

۶. ترسیبا یا Tresiba

طولانی ترین اثر را بین انسولین ها دارد (۴۲ ساعت)

تزریق معتدل: نکات مهم برای مصرف درست انسولین

ابتدا دست ها را شسته و باید قند خون را اندازه گیری کرد، سپس با دقت بالا قلم انسولین یا سرنگ انسولین را در محل مناسبی از بدن (شکم، ران یا بازو) تزریق شود، با دقت داشت که باید دوز مناسب و طبق تجویز پزشک انتخاب شود، همچنین چرخش محل تزریق بسیار مهم است، به این معنا که همیشه یک نقطه از بدن را برای تزریق انتخاب نکنید زیرا این کار باعث به وجود آمدن پوست ضخیم یا سفت می شود، جذب انسولین در آن نقطه نامنظم می شود یعنی گاهی سریع و گاهی کند خواهد شد و کنترل قند خون دچار مشکل می شود. مثلا اگر شکم را برای تزریق انتخاب می کنید هر بار ۲ تا ۳ سانتی متر از محل قبلی فاصله بگیرید. نکته ی مهم بعدی مقدار دوز انسولین است که باید به مقدار تجویز شده توسط پزشک تزریق شود، بعد از تزریق هم باید قند خون اندازه گیره شود.

امروزه برای تزریق انسولین به جای سرنگ از پمپ انسولین استفاده می شود که نسبت به سرنگ مزایای زیادی دارد.

انسولین در بارداری: آنچه باید زنان باردار بدانند

کنترل دیابت در دوران بارداری بسیار مهم و حیاتی است و اگر کنترل و درمان نشود می تواند جان جنین و مادر را به خطر بیندازد، در دوران بارداری تزریق انسولین بسیار مهم است به ویژه برای بانوانی که به دیابت نوع ۱ مبتلا هستند، این بیماران باید بصورت مداوم قند خون خود را اندازه گیری کنند، بیمارانی که بیرون رفتن از خانه برای آنها دشوار است می توانند با خدمات نمونه گیری در منزل به راحتی چکاپ خود را انجام دهند زیرا پرستاران مجرب با رعایت پروتکل‌ های بهداشتی در منزل نمونه های لازم را از بیمار گرفته و به آزمایشگاه انتقال می دهند.

استراتژی های تزریق انسولین و مقاومت به انسولین

مقاومت به انسولین زمانی رخ می دهد که سلول های بدن به ویژه سلول های کبد، عضله و چربی به هورمون انسولین پاسخ کافی نمی دهند، در حالت طبیعی وقتی غذا میخوریم قند خون بالا می رود و پانکراس (لوزالمعده) انسولین ترشح می کند، انسولین ترشح شده باعث می شود که گلوکز از خون جذب شود و در سلول ها به انرژی تبدیل شود. وقتی مقاومت به انسولین وجود داشته باشد، سلول های گیرنده، انسولین را به درستی جذب نمی کنند، گلوکز نمی تواند وارد سلول شود و در خون باقی می ماند در نتیجه بدن برای جبران، بیشتر انسولین ترشح می کند و به همین دلیل انسولین خون بالا می رود.

راه های کاهش یا درمان مقاومت به انسولین

• افزایش فعالیت بدنی مانند پیاده روی و ورزش منظم
• رژیم غذایی سالم (مصرف فیبر، سبزیجات، پروتئین و کم کردن مصرف قندها)
• کم کردن وزن
• مدیریت استرس
• خواب کافی
• مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک

 

و در پایان باید توجه داشت که …

دیابت یک بیماری بسیار پیچیده است، آگاهی از انواع انسولین و چیزهایی که باید در مورد آن بدانید بسیار مهم است، انتخاب انسولین بدون مشورت با پزشک می تواند برای بیمار مشکلات جبران ناپذیری را به همراه داشته باشد، برای انتخاب مناسب ترین انسولین، مقدار مصرفی برای هر بیمار و پیشگیری از عوارض جانبی این بیماری باید معاینات دوره ای توسط پزشک انجام شود، آزمایش چکاپ منظم انجام شود و تغییر سبک زندگی هم یکی از مهم ترین عوامل می باشد. افرادی که برای تزریق انسولین توسط خود و خانواده نیاز به پرستار دارند می توانند این کار را در منزل انجام دهند و از خدمات پرستار در منزل و تزریقات در منزل استفاده کنند.

تجربه ی شما از بیماری دیابت چیست؟ شما از کدام نوع انسولین برای کنترل دیابت استفاده می کنید؟