تاندون چیست؟ چه وظایفی دارد؟ چه تفاوتی با رباط دارد؟ چگونه آسیب می بیند و راه های درمان آن چیست؟ به پاسخ همه ی این سوالات در اینجا خواهیم پرداخت. تاندون (زردپی) بافتی محکم و انعطاف پذیر است که عضلات را به استخوان ها متصل می کند، تاندون ها باعث می شوند که هنگامی که عضلات منبسط و منقبض می شوند استخوان ها به حرکت در آیند، حرکت بیش از حد، آسیب، افزایش سن و بیماری های مانند آرتریت روماتوئید می تواند به تاندون ها آسیب برساند، داشتن یک برنامه ی ورزشی منظم می تواند احتمال آسیب دیدن تاندون ها را کاهش دهد، اگر فردی دچار آسیب دیدگی تاندون شد، باید به پزشک متخصص ارتوپد مراجعه کند، امروزه افراد می توانند بدون نیاز به خروج از خانه خدمات پزشکی مختلف را در خانه دریافت کنند، از جمله ویزیت پزشک در منزل (عمومی و متخصص)، رادیولوژی در منزل، فیزیوتراپی در منزل، ماساژ درمانی در منزل و نوار عصب و عضله در منزل. این خدمات به راحتی و فقط با یک تماس قابل دریافت است.
تاندون چیست و چه وظایفی در بدن دارد؟
تاندون ها بافت های فیبری کوچک، اما مقاوم در بدن هستند که تا زمانی که آسیب ندیده اند توجهی به آنها نمی شود، می توان گفت که تاندون ها یک بخش مهم در بدن هستند که نقش حرکتی در بدن ایفا می کنند، حرکات بدن مانند راه رفتن، بلند کردن اجسام، گرفتن اجسام با دست و نوشتن مثال هایی از وظایف تاندون ها در بدن است، در واقع تاندون عضله را به استخوان متصل می کند، تاندون ها نیرویی که بعد از منقبض شدن عضلات ایجاد می شود را به استخوان ها انتقال می دهند و باعث حرکت اعضای بدن می شوند، می توان گفت که بدون وجود تاندون هیچ حرکتی در بدن ممکن نیست.
تاندون ها وظایفی در بدن دارند که عبارتند از :
- نیرویی که در اثر انقباض عضلات ایجاد می شود را به استخوان ها انتقال می دهند.
- پایداری مفاصل
- حرکات اندام های مختلف بدن را هماهنگ می کنند.
- از آسیب ناگهانی به مفاصل جلوگیری می کنند.
ساختار تاندون ها چگونه است؟
تاندون ها از رشته های موازی کلاژن ساخته شده اند که کشسان و دارای استحکام بالایی هستند، رشته های تاندون در غلافی به نام اندوتاندون قرار دارند، روی سطح رشته های تاندون عصب های کوچک و رگ های خونی ریز قرار دارد، عصب ها باعث حس و رگ های خونی برای تغذیه ی تاندون ها وجود دارند، ساختار تاندون به گونه ای است که مقاومت بسیار بالایی دارد، بعنوان مثال تاندون آشیل پا می تواند نیرویی معادل چند برابر وزن بدن را در هنگام ورزش های مانند دو و پرش تحمل کند.
تفاوت تاندون با رباط (لیگامان) در چیست؟
رباط و تاندون هر دو از بافت همبند محکم ساخته شده اند و جنس آنها از رشته های کلاژن است، تفاوت رباط و تاندون در وظایف آنهاست، تاندون استخوان را به عضله متصل می کند اما رباط استخوان را به استخوان وصل می کند، تفاوت دیگر این دو این است که رشته های تاندون موازی تر است و کشسانی بیشتری از رباط دارد، تاندون ها در انتقال نیرو به استخوان نقش دارند، اما رباط ها مفصل را ثابت نگه می دارند.
مهم ترین تاندون های بدن کدامند؟
در بدن تاندون های متعددی وجود دارد اما برخی از آنها مهم تر هستند و بیشتر در معرض آسیب قرار دارند که این تاندون ها عبارتند از :
۱. تاندون های شانه یا روتاتور کاف
تاندون هایی هستند که عضلات شانه را به استخوان بازو وصل می کنند و پارگی تاندون شانه در ورزشکاران بسیار شایع است.
۲. تاندون آشیل
قوی ترین تاندون بدن، تاندون آشیل است، محل قرارگیری این تاندون پشت ساق پا می باشد که عضلات ساق پا را به پاشنه متصل می کند.
۳. تاندون های زانو
این تاندون عضلات ران را به عضلات ساق پا متصل می کند و به آن تاندون کشکک گفته می شود، یکی از مشکلات رایج ورزشکاران پارگی تاندون کشکک و دررفتگی تاندون زانو می باشد.
۴. تاندون های دست و انگشتان
تاندون های کوچکی هستند که در دست و انگشتان قرار دارند و حرکات ظریف دست به وسیله ی آنها انجام می شود، پارگی تاندون انگشت دست با چاقو از آسیب های است که امکان دارد برای هر شخصی اتفاق بیفتد.
۵. تاندون آرنج (اکستانسور و فلکسور)
این گروه از تاندون ها وظیفه ی حرکات کششی و خم و راست شدن ساعد را دارند، کشیدگی تاندون آرنج و تاندونیت آرنج و شانه از آسیب هایی است که در ورزشکاران و مشاغل تکراری زیاد دیده می شود.
منظور از مشاغل تکراری شغل های هستند که در آن افراد مجبورند در طول روز یک حرکت را بارها انجام دهند، مانند تایپیست ها، آرایشگران، کارگران خط تولید کارخانه ها، خیاطان، موزیسین ها و رانندگان حرفه ای.
نقش تاندون در حرکت و عملکرد مفاصل
تاندون ها در بدن عضلات را به استخوان ها متصل کرده اند، در هنگام حرکت هر یک از اعضای بدن مانند شانه، پا، دست، انگشتان و … تاندون ها باعث انتقال نیرو و حرکت این اعضا می شوند، مثلاً وقتی تاندون آشیل نیرو را از عضله به استخوان ساق پا منتقل می کند راه رفتن اتفاق می افتد، هنگام نوشتن ، تایپ کردن یا گرفتن اجسام با دست تاندون های دست با انتقال نیرو، انگشتان را به حرکت در می آورند. اگر تاندون ها آسیب ببینند، پاره شوند و یا عملکرد صحیح نداشته باشند مفاصل بی ثبات می شوند و فرد دچار ناتوانی می شود.
آسیب دیدگی تاندون ها چطور اتفاق می افتد؟
دلایل مختلفی می توانند باعث آسیب به تاندون ها شوند. به طور مثال وقتی یکی از اعضای بدن به وسیله ی ضربه ی مستقیم آسیب ببیند یا بریدگی در آن ایجاد شود مانند بریدن انگشتان دست با چاقو، فشار به یکی از اعضای بدن یا کار کردن با عضو مورد نظر به صورت مکرر مانند تاندونیت شانه در کارمندان و ورزشکاران، حرکت های ناگهانی مانند پریدن و دویدن که ممکن است به تاندون آسیب بزند و ضعف عضلات و تاندون ها به علت های مختلف مانند بیماری و کهولت سن.
التهاب تاندون چیست و چرا ایجاد می شود؟
یکی از آسیب ها و مشکلاتی که تاندون ها را درگیر میکند التهاب تاندون یا تاندونیت است که به دلیل انجام حرکات و کارهای تکراری و شدید ایجاد می شود، مانند تاندونیت مچ دست در افرادی که زیاد با کامپیوتر کار می کنند مانند تایپیست ها و کارمندان و تاندونیت شانه در ورزشکاران شناگر و والیبالیست ها.
می توان گفت که علل به وجود آمدن تاندونیت عبارتند از:
- کار کشیدن زیاد از عضله
- انجام حرکات تکراری
- کهولت سن
- وضعیت نادرست بدن
- بیماری ها
علائم پارگی تاندون کدامند؟
وقتی تاندون دچار پارگی می شود علائم مختلفی دارد، این علائم با توجه به محل و شدت آسیب متفاوت است، علائم پارگی تاندون عبارتند از:
- درد شدید و ناگهانی
- کبودی
- تورم
- عدم یا کاهش حرکت مفاصل
- فرورفتگی و تغییر شکل محل آسیب دیده
بعنوان مثال علائم پارگی تاندون دست این است که نمی توان انگشتان را هم و راست کرد، علائم پارگی تاندون شانه ناتوانی در بالا بردن شانه و درد شدید و ناگهانی است و علائم پارگی تاندون پا ناتوانی در ایستادن و راه رفتن و درد شدید در ساق پا می باشد.
علت درد تاندون شانه و آرنج چیست؟
درد تاندون شانه یا آرنج علل مختلفی دارد و برای تشخیص آن باید به پزشک مراجعه کرد، پزشکان معمولاً برای تشخیص از رادیولوژی و یا ام آر آی استفاده می کنند، درد تاندون ممکن است به علت التهاب تاندون (تاندونیت) باشد، علت دیگر ممکن است پارگی تاندون باشد، کشیدگی تاندون آرنج و شانه هم می تواند یکی از علل درد تاندون باشد و بخاطر حرکات تکراری گاهی تاندون ها ریش ریش می شوند که این هم می تواند یکی از این علت ها باشد.
پارگی تاندون آشیل؛ نشانه ها و درمان
پاره شدن تاندون آشیل در ورزشکاران بسیار رایج است و علائم مختلفی دارد مانند:
- درد شدید و ناگهانی در پشت ساق پا
- شنیدن صدای تق در ساق پا
- عدم توانایی راه رفتن روی پنجه ی پا
- کوتاه شدن آشیل و تاندون آشیل در طولانی مدت
برای درمان پارگی تاندون آشیل پا زمانی که پارگی جزئی باشد با فیزیوتراپی، گچ گرفتن یا آتل بندی درمان می شود، اما در موارد شدید تر و پاره شدن کامل تاندون جراحی انجام می شود، بعد از جراحی هم باید فیزیوتراپی انجام شود.
بهترین روش های تشخیص بیماری های تاندون
پزشکان متخصص برای تشخیص آسیب ها و بیماری های تاندون ابتدا علائم را بررسی می کنند و معاینه یک فیزیکی انجام می دهند، سپس برای تشخیص دقیق تر از سونوگرافی ، عکسبرداری رادیولوژی و ام آر آی استفاده می کنند.
درمان خانگی التهاب و درد تاندون
اگر شخصی دچار درد تاندون شد و درد آن شدید نبود میتواند ابتدا از روش های خانگی برای درمان استفاده کند، اولین راه درمان استراحت برای عضو آسیب دیده است، استفاده از کمپرس یخ هم بسیار مفید می باشد، بانداژ، آتل و بالا نگه داشتن عضو آسیب دیده هم بسیار کمک کننده است و مصرف داروهای ضد التهاب که حتما باید با مشورت پزشک مصرف شود، برای مشورت با پزشک می توان از خدمات مشاوره آنلاین پزشکی استفاده کرد.
فیزیوتراپی برای بهبود آسیب های تاندونی
فیزیوتراپی در درمان بسیاری از بیماران که دچار آسیب های مفصلی استخوانی و تاندونی شده اند کاربرد دارد، فیزیوتراپیست برای درمان آسیب های تاندونی تمرینات کششی و تقویتی را پیشنهاد می دهد، استفاده از دستگاه های اولترا سوند و لیزر نیز بسیار مفید می باشد، تمرینات تعادلی و ماساژ درمانی هم از تکنیک های فیزیوتراپی می باشد که همه ی این موارد در منزل قابل انجام است، فیزیوتراپی در منزل و ماساژ درمانی در منزل این روزها طرفداران بسیاری دارد زیرا بیماران بدون خروج از منزل این خدمات را به راحتی در منزل دریافت می کنند. ترمیم تاندون شانه، ترمیم تاندون دست، تاندون آشیل و تاندون زانو با فیزیوتراپی سریع تر است.
چه زمانی جراحی تاندون لازم است؟
اگر تاندون کاملا پاره شده باشد، درمان های خانگی و فیزیوتراپی بی نتیجه مانده باشد و تاندون ها کوتاه یا ریش ریش شده باشند، دیگر زمان جراحی تاندون می باشد، مثلاً وقتی زخم عمیق روی انگشتان دست ایجاد شود و تاندون قطع شده باشد جراحی تاندون دست انجام می شود، گاهی هم برای بازگرداندن حرکات عضو مورد نظر مانند انگشتان دست جراحی تاندون انجام می شود.
پیشگیری از آسیب دیدگی تاندون ها در ورزشکاران
ورزشکاران، خصوصا کسانی که حرکات تکراری انجام می دهند، برای جلوگیری از آسیب دیدن تاندون ها باید نکاتی را رعایت کنند، مانند گرم کردن تمام بدن قبل از شروع ورزش، انجام حرکات کششی، استفاده از تجهیزات استاندارد و کفش مناسب و تقویت عضلات بدن.
بهترین ورزش ها برای تقویت تاندون ها
تمرینات تخصصی وجود دارند که با انجام آنها تقویت تاندون شانه و تقویت تاندون آرنج و دیگر اعضای بدن ممکن است و از آسیب دیدن تاندون ها جلوگیری می کند، انجام حرکات کششی سبک، استفاده از وزنه های سبک برای تمرینات مقاومتی و انجام ورزش های مانند یوگا و پیلاتس بسیار مفید می باشد.
تغذیه و ویتامین های موثر در سلامت تاندون ها
تغذیه ی مناسب و مصرف مکمل های ویتامین می تواند در سلامت بدن و به خصوص تاندون ها مفید باشد، مصرف ویتامین C برای کلاژن سازی، ویتامین D برای استحکام تاندون و استخوان ها، مکمل های امگا ۳ و کلاژن ساز و همچنین مصرف پروتئین کافی برای ترمیم بافت ها و عضله سازی در سلامت تاندون ها بسیار موثر می باشد.
تاندونیت در مچ دست و درمان آن
یکی از مشکلاتی که بیشتر کارمندان و تایپیست ها با آن دست و پنجه نرم می کنند تاندونیت مچ دست می باشد، برای درمان این مشکل چندین راه حل پیشنهاد می شود که عبارتند از:
- استراحت کافی
- آتل بندی
- مصرف داروهای ضد التهاب
- حرکات اصلاحی
- فیزیوتراپی
مقایسه: آسیب رباط بهتر است یا تاندون؟
در مورد آسیب دیدگی تاندون و رباط هیچ گزینه ی بهتری وجود ندارد و هر دو می توانند دردناک و آزار دهنده باشند و همچنین نیاز به جراحی داشته باشند، هر چند دوره ی درمان تاندون از رباط کوتاه تر است اما آسیب رسیدن به تاندون هم می توانند زندگی شخص را فلج کند.
سوالات متداول درباره ی تاندون و مشکلات آن
۱. مدت زمان ترمیم تاندون دست چقدر است؟
نمی توان زمان دقیقی گفت زیرا نسبت به شدت آسیب متفاوت است، اما زمان تقریبی آن ۶ تا ۱۲ هفته می باشد.
۲. آیا جراحی تاندون شانه با لیزر ممکن است ؟
بله، این روش کم تهاجمی (جراحی تاندون شانه با لیزر) در برخی مراکز درمانی انجام می شود.
۳. آیا جراحی تاندون دست عوارض دارد؟
بله، عوارض جراحی تاندون دست شامل خشکی انگشت و در بعضی موارد چسبندگی تاندون می باشد که نیاز به فیزیوتراپی دارد.
۴. آیا با پارگی تاندون دست می توان معافیت پزشکی گرفت؟
بله در موارد شدید که فرد دچار ناتوانی شده باشد.
۵ تفاوت کشیدگی تاندون با پارگی تاندون چیست؟
در کشیدگی رشته های تاندون تحت فشار قرار می گیرند اما در پارگی تاندون کاملا جدا می شود.
۶. تاندون مصنوعی چیست؟
وقتی شدت آسیب و پارگی تاندون زیاد باشد و امکان ترمیم تاندون وجود نداشته باشد پزشکان از تاندون مصنوعی استفاده می کنند.
نکات مهم و قابل توجه درباره ی تاندون ها
تاندون ها از مهم ترین اجزای سیستم حرکتی بدن هستند که آسیب به آن ها می تواند زندگی روزمره را دچار اختلال کند و وضعیتی آزاردهنده برای بیمار ایجاد کند، آسیب هایی که به تاندون ها وارد می شود و آگاهی از راه های درمان آن، شناخت علائم و مراجعه ی سریع به پزشک بسیار مهم است، پیشگیری از آسیب به تاندون ها با روش های مختلف امکان پذیر است مانند ورزش کردن، تغذیه ی مناسب و استفاده از مکمل های ویتامین.
نظر شما درباره ی آسیب های تاندون چیست؟ تجربه ی شما چیست؟