ایدز چیست؟
ایدز (HIV) یک بیماری ویروسی است که سیستم ایمنی بدن را مورد حمله قرار میدهد. برای جلوگیری از آسیب های جدی این بیماری مزمن باید با تشخیص به موقع از پیشرفت آن جلوگیری کرد. دانستن علائم و خطرات ابتلا به ایدز کمک قابل توجهی به تشخیص و درمان در روزهای اولیه ی ابتلا به بیمار می کند. در اولین مرحله بیمار یک عفونت حاد را که شبیه به آنفلونزا است را تجربه می کند اما در افراد مختلف این علائم متفاوت است در بعضی افراد شدیدتر و در بعضی خفیف تر است و در برخی بیماران ممکن است این علائم رخ ندهد و فرد تا مدتها بدون هیچ علائمی ناقل این بیماری باشد و فرد در دوره ی نهفتگی بیماری باشد. بعد از مدتی که بیماری پیشرفت کند سیستم ایمنی بدن بسیار ضعیف شده و فرد دچار عفونت های بیشتر میشود که این عفونت ها گاهی باعث ایجاد تومور و سرطان می شود.
علائم اولیه ی ایدز
در روزهای اول ابتلا به ایدز عموما بی علامت است. 40 تا 60 درصد افراد در یک یا دو ماه بعد از ابتلا به بیماری علائمی شبیه به آنفلونزا دارند اما گاهی هم هیچ علائمی دیده نمی شود. اگر فردی مشکوک به ابتلا به ایدز است می تواند با یک آزمایش خون ساده در روزهای اول بیماری را تشخیص دهد که این آزمایشات در همه ی آزمایشگاه ها انجام می شود.
علائم ایدز در مردان
- خستگی زیاد و مداوم
- کم شدن شدید وزن
- زخم در ناحیه ی تناسلی
- تب و تعریق در هنگام شب
- ورم و بزرگ شدن غدد لنفاوی
- کاهش میل جنسی
- رشد بافت سینه
- کم شدن رشد موی سر و بدن
علائم ایدز در زنان
- تب و لرز بی دلیل و تعریق در هنگام شب
- کاهش وزن
- به هم خوردن سیکل قائدگی
- عفونت قارچی و باکتریای واژن
- زخم در دهان و ناحیه ی تناسلی
- تغییر خلق و خو
باید این نکته را در نظر بگیریم که علائم این بیماری با بیماری های دیگر بسیار شبیه است و بهترین راه تشخیص این بیماری انجام آزمایش است. گاه افراد به دلایل شخصی یا ترس و بعضا خجالت نمیتوانند به آزمایشگاه مراجعه کنند در این مواقع فرد میتواند از خدمات نمونه گیری در منزل استفاده کنند. در این روش افراد متخصصی که برای این کار استخدام شده اند به منزل یا محل کار شخص مراجعه و نمونه ی مورد نیاز را گرفته و برای آزمایش به آزمایشگاه میبرند. شایان ذکر است که این افراد با رعایت کامل پروتکل های بهداشتی این کار را انجام می دهند.

راه های ابتلا به ایدز
ایدز در بیشتر مواقع از طریق رابطه ی جنسی محافظت نشده، سرنگ آلوده، انتقال خون از فرد آلوده به فرد سالم و انتقال از مادر آلوده به ویروس به فرزند در دوره ی بارداری، زایمان یا شیردهی منتقل می شود.
اشک و بزاق دهان باعث انتقال بیماری نمی شوند. اگر خون روی سرنگ آلوده کاملا خشک شده باشد باعث انتقال ویروس نمی شود اما بخاطر اینکه در سوزن سرنگ ماده ی ضد انعقاد ریخته شده سرنگ همچنان آلوده به ویروس می باشد.در رابطهای جنسی محافظت شده هم امکان انتقال بیماری بسیار کم است.
پیشگیری
- رعایت کردن بهداشت جنسی
همان طور که پیش تر گفته شد یکی از راه های انتقال ویروس ایدز رابطه ی جنسی محافظت نشده است. برای جلوگیری از انتقال باید بهداشت جنسی رعایت شود. استفاده از کاندوم یکی از روش های موثر برای پیشگیری این بیماری است.
زمانی که زخم، التهاب یا بیماری های دیگر جنسی در فرد وجود داشته باشد بیماری با سرعت و شدت بیشتری انتقال می یابد.
- انجام آزمایش های منظم
افرادی که در معرض خطر ابتلا به بیماری ایدز هستند باید آزمایش HIV را به طور منظم انجام دهند. برای این کار نیاز نیست که فرد به آزمایشگاه برود. تکنسین خونگیری میتواند نمونه گیری در منزل را انجام و نمونه را به آزمایشگاه انتقال دهد. انجام دادن آزمایش های منظم و همچنین تست های تشخیصی دقیق تر مانند تست PCR به تشخیص سریع تر بیماری و عفونت کمک می کند. این موضوع بسیار حائز اهمیت است چرا که با تشخیص زودهنگام هم افراد کمتری آلوده می شوند و هم سرعت پیشرفت بیماری را میتوان کاهش داد. همچنین انجام آزمایش های منظم باعث اطمینان خاطر بیمار یا شخص مشکوک به بیماری و یا اشخاص در معرض خطر ویروس HIV می شود.

- خودداری از روابط جنسی پرخطر
افرادی که روابط جنسی پرخطر دارند بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به ایدز هستند که این روابط شامل داشتن چند شریک جنسی، سکس دهانی و سکس مقعدی می باشد.
- استفاده نکردن از سرنگ و وسایل تیز مشترک
هر فرد باید وسایل شخصی خود را استفاده کند مانند سرنگ، سوزن و تیغ که استفاده ی مشترک از این ابزار باعث بالا رفتن خطر ابتلا به ایدز می شود. همچنین وسایلی که در آرایشگاه ها و خصوصا مکان هایی که خالکوبی انجام میدهند باید استریل و یکبار مصرف باشد. این کار باعث حفظ سلامت فردی و اجتماعی می شود.
- استفاده از دارو جهت پیشگیری
اشخاصی که در معرض ابتلا به ویروس HIV هستند میتوانند با مشورت با پزشک متخصص و مصرف دارو خطر ابتلا به ایدز را کاهش دهد. حتی فرد میتواند در منزل یا محل کار با پزشک متخصص مشورت کند و نیاز به رفتن به مراکز بهداشتی و درمانگاه های شلوغ نیست. پزشک متخصص ویزیت در منزل فرد انجام می دهد.
- آگاهی و آموزش
آموزش جامعه و اطلاع رسانی درباره ی پیشگیری و روش های انتقال ویروس HIV می تواند کمک قابل توجهی به آگاهی افراد در جامعه کند. این امر سبب افزایش آگاهی عمومی درباره ی بیماری ایدز می شود که باعث کاهش قابل توجه انتقال این ویروس مزمن می شود. همچنین آموزش در رسانه های جمعی و اجتماعی، مراکز آموزشی و بهداشتی می تواند بیش از پیش آگاهی جامعه را افزایش دهد.

درمان ایدز
فرد مبتلا به ایدز بعد از تشخیص بیماری باید درمان را بدون معطلی شروع کند. در ابتدا بیمار باید سبک زندگی خود را تغییر دهد که این تغییر شامل ترک سیگار، تغذیه ی مناسب و ورزش منظم می باشد. داروهایی که پزشک متخصص تجویز میکند را باید به طور منظم مصرف کند و اگر دارویی نیاز به تزریق داشت میتواند از خدمات پرستاران مجرب برای تزریقات در منزل استفاده کند. مورد دیگر که بسیار مهم است انجام مکرر آزمایش های ویروسی و بررسی کردن ایمنی بدن می باشد.
درمان موثر ایدز می تواند تا سطح زیادی تعداد ویروس ها را کاهش داده به طوری که احتمال انتقال به دیگران حتی به صفر برسد.
در پایان
بیماری ایدز یکی از پرخطرترین چالش های سلامت در جامعه ی جهانی است هرچند که علم پزشکی در سالهای اخیر پیشرفت چشم گیری داشته است اما همچنان این بیماری نیازمند آگاهی و آموزش جامعه می باشد. با آگاهی دان به افراد درمورد راه های پیشگیری و درمان و همچنین راه های انتقال میتوانیم تا حد قابل توجهی آمار ابتلا به این ویروس را کاهش دهیم. باید توجه داشت که افراد مبتلا به ایدز عضوی از جامعه ی ما هستند و نیازمند حمایت های روحی، جسمی و اجتماعی هستند زیرا هنوز هم با وجود گذشت سالها از پیدایش ویروس HIV به مبتلایان این بیماری به چشم دیگری نگاه می شود پس ما باید رسالت خود را در جامعه به نحو احسن انجام داده و با افزایش آگاهی عمومی به بیماران مبتلا به ایدز کمک کنیم تا به زندگی برگردند.