کیست چیست؟
کیست یک ساختار بسته و کیسه مانند است که ممکن است حاوی مایع، هوا، چرک یا مواد نیمه جامد باشد. در واقع کیست یک توده ی غیر طبیعی است که ممکن است در اندام های مختلف بدن به وجود آید. انواع مختلفی از کیست ها وجود دارند و اغلب کیست ها بی خطر هستند یا به عبارتی خوش خیم اند و اغلب بدون درد و علائم خاصی هستند، اما بسته به نوع و محل قرارگیری کیست و علائمی که دارند باید به پزشک مراجعه کرد. کیست ها می توانند تقریبا در هر جای بدن یا زیر پوست رشد کنند. این موضوع که کیست به درمان نیاز دارد یا نه به چند عامل بستگی دارد که عبارتند از نوع کیست، محل قرارگیری کیست، درد داشتن یا نداشتن کیست و ملتهب یا عفونی شدن کیست. در ادامه خواهیم فهمید که کیست چیست و از کجا بفهمیم کیست داریم؟
انواع کیست
کیست ها انواع مختلفی دارند و شناخت نوع کیست به درمان آن کمک می کند.
۱.کیست های پوستی (اپیدرموئید)
شایع ترین نوع کیست ها، کیست های پوستی هستند که در زیر پوست ایجاد می شوند. این نوع کیست به کندی رشد می کند و بدون درد است و در صورتی که عفونی شوند دردناک می شوند.
۲. کیست مویی (پیلونیدال)
این نوع کیست بیشتر در قسمت پایین کمر (نزدیک دنبالچه) بوجود می آید و معمولا حاوی مو و چرک است. کیست های مویی معمولا دردناک هستند و در صورتی که عفونی باشند باید تخلیه شوند.
۳.کیست سباسه (غده ی چربی)
غدد چربی معمولا روی صورت، گردن یا بالاتنه دیده می شوند و به علت انسداد چربی پوست به وجود می آیند. این نوع کیست گاهی نیاز به جراحی دارد.
۴. کیست تخمدان
این نوع کیست در زنان شایع است و در تخمدان به وجود می آید. اغلب این کیست خود به خود از بین می رود و گاهی درمان آن نیاز به جراحی یا مصرف دارو دارد.
۵. کیست بیکر
این نوع از کیست ها در زیر زانو ایجاد می شود و معمولا به خاطر پارگی مینیسک یا آرتروز به وجود می آید و می تواند باعث تورم زانو و درد شود.
۶. کیست کلیه
همانطور که از اسم این کیست مشخص است این نوع در کلیه ایجاد می شود این نوع کیست در اغلب موارد مشکلی برای کلیه ایجاد نمی کند اما گاهی سبب اختلال در عملکرد کلیه می شود. این کیست ها با سونوگرافی دیده می شوند.
۷. کیست دندان
کیست های دندانی اغلب در اطراف ریشه ی دندان های عفونی پوسیده ایجاد می شوند و عوارضی مانند درد، تورم و تخریب استخوان فک را به همراه دارد.
۸.کیست پیلار
پیلار کیستی است که معمولا در پوست سر بوجود می آید که به صورت یک برآمدگی گرد در زیر پوست سر به علت تجمع پروتئین در فولیکول مو ایجاد می شود. این نوع کیست دردی ندارد به آهستگی رشد می کند و سفت و صاف است.
۹. کیست گانگلیون
این کیست در اثر ضربه یا فرسودگی مفاصل در مچ پا و دست به وجود می آید که به شکل ژل است که معمولا در امتداد تاندون ها تشکیل می شود و کیست های بی ضرر و بدون درد هستند.
۱۰. کیست سینه
گاه توده هایی در سینه به وجود می آید که اغلب بی خطر هستند اما باید دقت داشت که گاهی این توده ها بدخیم هستند و خطر ابتلا به سرطان سینه وجود دارد، پس هر گاه احساس کردید که توده یا برجستگی در سینه به وجود آمده یا ترشحات غیرطبیعی از نوک سینه دیده شود یا شکل سینه تغییر کند مانند فرورفتگی نوک سینه و کوچک یا بزرگ شدن سینه باید فورا به پزشک مراجعه کرد.
۱۱. کیست مخاطی
محل کیست های مخاطی روی لب و یا در داخل دهان است. این نوع کیست یک برجستگی است که از مایع پر است که بر اثر انسداد یا پارگی غدد بزاقی کوچک بوجود می آیند و معمولا نیاز به درمان ندارند و خود به خود برطرف می شوند، اما اگر بزرگ باشد ممکن است پزشک آن را تخلیه یا جراحی کند.
۱۲. کیست عصبی (نورال کیست)
این نوع کیست ها در مغز، نخاع یا اعصاب محیطی دیده می شوند، یعنی با سیستم عصبی در ارتباط هستند. این کیست انواع مختلفی دارد که اگر بدون علامت باشند نیاز به درمان ندارند و فقط با عکسبرداری باید چک شوند. ولی اگر با علائم همراه باشند نیاز به درمان و جراحی دارند.
۱۳. آکنه ی کیستی
این نوع کیست یکی از دردناک ترین آکنه ها است که در عمق پوست تشکیل می شود، بزرگ و ملتهب است و در داخل آن پر از چرک است و معمولا جای زخم آن روی پوست می ماند.
۱۴. کیست های کاذب
ساختارهایی در بدن هستند که که ظاهراً شبیه کیست هستند اما دیواره ی سلولی مشخص ندارند. به همین دلیل به آنها کیست کاذب یا غیر واقعی می گویند. این کیست ها معمولا در اثر ضربه، التهاب یا آسیب های داخلی ایجاد می شوند و حاوی مواد مایع یا نیمه جامد مثل خون، چرک یا آنزیم هستند.
علت تشکیل کیست ها
- ژنتیک
- بیماری های ارثی
- عفونت ها
- اختلالات رشد در دوران جنینی
- تومورها
- آسیب یا ضربه به بافت های بدن
- انسداد مجاری غدد
چطور بفهمیم کیست داریم؟
علائم کیست متفاوت است چرا که در بیشتر جاهای بدن ممکن است کیست به وجود بیاید یعنی محل قرارگیری کیست و اندازه ی آن متفاوت است. اما بعضی از علائم رایج کیست عبارتند از: برآمدگی یا تورم در نقطه ای از بدن، درد در نقطه ای که کیست تشکیل شده، اختلال در اندام مجاور (مثلاً کیست کلیه در ادرار اختلال ایجاد می کند)، تغییرات در قاعدگی (در مورد کیست تخمدان در زنان)، التهاب، قرمزی و ترشح چرک (در کیست های پوستی).
بعضی از کیست ها مانند کیست تخمدان معمولا بی علامت هستند و با انجام سونوگرافی تشخیص داده می شوند. برای انجام سونوگرافی میتوان از خدمات سونوگرافی در منزل استفاده کرد و نیاز به نوبت های طولانی مطب های سونوگرافی یا مراکز درمانی نیست.
روش های تشخیص کیست
پزشکان برای تشخیص کیست از روشهایی مانند معاینه ی فیزیکی، سونوگرافی، سی تی اسکن یا ام آر آی، در مورد کیست تخمدان و نمونه برداری در صورت لزوم و آزمایش خون برای نشانه های خاص در بعضی کیست ها انجام می شود. امروزه میتوان بعضی از اقدامات پزشکی را به راحتی در منزل یا محل کار انجام داد، مانند آزمایش خون که میتوان از خدمات نمونه گیری در منزل استفاده کرد.
پیشگیری
همه ی کیست ها قابل پیشگیری نیستند اما میتوان با داشتن تغذیه ی سالم، کنترل هورمون ها، مراقبت های پوستی، درمان عفونت های بدن و معاینه ی منظم پزشکی تا حدودی از ایجاد کیست در بدن جلوگیری کرد. در همه ی این اقدامات می توان همواره به راحتی با پزشکان متخصص در ارتباط بود و از خدمات مشاوره آنلاین پزشکی استفاده کرد.
کیست را چطور درمان کنیم؟
درمان کیست به عوامل مختلفی بستگی دارد که شامل محل تشکیل کیست، اندازه و نوع آن می باشد. اگر کیست کوچک و بدون علامت باشد پزشک فقط چکاپ های دوره ای را پیشنهاد می کند. برای کیست های تخمدان قرص های ضد بارداری تجویز می شود. بعضی کیست ها باید تخلیه شوند و بعضی از کیست ها نیاز به جراحی دارند، این کیست ها اغلب بزرگ، دردناک و یا مشکوک به سرطان هستند.
و در پایان دانستن این نکات بسیار مهم است…
همانطور که گفته شد کیست ها اغلب بی خطرند اما باید توجه داشت که بسته به نوع، اندازه و محل قرارگیری ممکن است نیاز به درمان داشته باشند چرا که ممکن است کیست در نگاه اول ساده به نظر برسد اما نیاز به درمان جدی داشته باشد. مثلاً گاهی محل قرار گیری کیست باعث فشار بر اندام های مجاور می شود و ممکن است باعث عفونت یا اختلال در آن اندام شود. پس با تشخیص به موقع و درمان کیست می توان از عوارض احتمالی آن جلوگیری کرد.
تجربیات خود را راجع به ابتلا به کیست با ما به اشتراک بگذارید.