هپاتیت یکی از بیماری های کبدی در جهان است که می توان گفت از شایع ترین بیماری های کبدی می باشد، برخی افرادی که به این بیماری مبتلا هستند تا مدت ها بدون علامت هستند، اما شناخت علائم و چگونگی تشخیص این بیماری می تواند کمک شایانی به مبتلایان کند تا با شروع زودتر درمان از عوارض آن جلوگیری کنند، عوارضی که سبب آسیب دائمی به کبد می شود، پس آموزش و آگاهی درباره ی این بیماری برای همه ی افراد جامعه حیاتی می باشد، در اینجا به این موضوع می پردازیم، علائم هپاتیت: چگونه علائم هپاتیت را شناسایی کنیم؟ امروزه با پیشرفت خدمات پزشکی خصوصاً خدمات در منزل می توان بدون مراجعه به مراکز درمانی این بیماری را تشخیص و به سرعت درمان کنیم، خدماتی مانند ویزیت پزشک در منزل، نمونه گیری در منزل، سونوگرافی در منزل و ده ها خدمت پزشکی دیگر که می توان فقط با یک تماس تلفنی در محیط امن خانه دریافت کرد.
هپاتیت چیست و چرا مهم است؟ انواع هپاتیت
هپاتیت یک بیماری کبدی است و معنی آن التهاب کبد است، علت به وجود آمدن این بیماری می تواند مختلف باشد، عوامل ایمنی، ویروس ها، داروها، مصرف الکل و مشکلات متابولیک می توانند باعث شوند که این بیماری در افراد ایجاد شود، وقتی کبد دچار التهاب شود دیگر نمی تواند وظایف خود را در بدن انجام دهد بنابراین باعث ایجاد مشکلاتی در بدن می شود، مثلاً در تولید هورمون ها و متابولیسم بدن اختلال به وجود می آید و یا سم زدایی از بدن به خوبی انجام نمی شود و عوارض خطرناکی مانند سیروز کبدی، سرطان کبد و نارسایی کبد را به دنبال دارد، بیماری هپاتیت چند نوع دارد که برخی خطرناک تر هستند، انواع هپاتیت عبارتند از:
- هپاتیت A
- هپاتیت B
- هپاتیت C
- هپاتیت D
- هپاتیت E
- هپاتیت خودایمنی یا اتوایمیون
در میان انواع هپاتیت، هپاتیت A، B و C شایع ترند.
علائم هپاتیت: چگونه علائم هپاتیت را شناسایی کنیم؟
هر بیماری علائم خاصی دارد، بیماری هپاتیت نیز مانند بیماری های دیگر علائم خاص خود را دارد که البته این بیماری ممکن است در مراحل اولیه با سرماخوردگی یا خستگی اشتباه گرفته شود، همانطور که گفته شد هپاتیت انواع مختلف دارد که علائم آنها هم ممکن است متفاوت باشد اما چندین علائم مشترک دارند که می توان گفت علائم عمومی این بیماری است، این علائم عبارتند از:
- خستگی شدید
- حالا تهوع
- کاهش اشتها
- احساس درد در قسمت راست شکم
- زردی پوست و چشم ها
- تیره شدن رنگ ادرار
- کمرنگ شدن مدفوع
- تب خفیف
- احساس درد در مفاصل و عضلات
هپاتیت A: علائم و نشانه ها، آیا هپاتیت A خطرناک است؟
هپاتیت نوع A از طریق مصرف آب و غذای آلوده منتقل می شود، این نوع هپاتیت منجر به سرطان کبد نمی شود اما می تواند علائم شدید و ناتوان کننده ی موقت ایجاد کند، این علائم شامل حالت تهوع، درد شکمی، کاهش اشتها، اسهال، تب و زردی می باشد، اگرچه هپاتیت A نسبت به دیگر انواع هپاتیت خطرناک نیست اما باید درمان و پیگیری وضعیت بیمار جدی گرفته شود. برای درمان این نوع هپاتیت باید اقداماتی انجام شود که بیشتر حمایت از بیمار است زیرا طی چند هفته خودبخود خوب می شود، در مدت درمان بیمار باید آب کافی بنوشد، از مصرف غذاهای چرب پرهیز کند، الکل مصرف نکند، غذاهای مقوی و سبک مصرف کند و داروهای تجویز شده توسط پزشک را به موقع و منظم مصرف کند.
علائم و نشانه های هپاتیت B؛ آیا هپاتیت ب کشنده است؟
هپاتیت B یا ب از شایع ترین انواع هپاتیت و بسیار واگیردار است، این بیماری از چند روش انتقال می یابد، مانند از مادر به جنین، از طریق خون و مایعات جنسی. علائم و نشانه های هپاتیت ب شامل موارد زیر است:
- زردی در قسمت پوست و چشم ها
- تهوع و استفراغ
- تورم شکم
- کاهش وزن
- خونریزی غیرعادی
- کبودی سریع
- خارش
- لکه های پوستی یا جوش هپاتیت
علائم هپاتیت B در زنان و مردان تقریبا یکی است اما در زنان ممکن است این علائم دیرتر خود را نشان دهند یعنی تا مدتها ممکن است علائم پنهان بمانند. برای بسیاری از افراد این سوال پیش می آید که آیا هپاتیت ب کشنده است؟ برای پاسخ به این سوال باید بررسی کرد که بیمار آیا درمان انجام داده یا خیر، یا اینکه به موقع بیماری تشخیص داده شده است یا خیر، زیرا هپاتیت ب می تواند باعث ایجاد نارسایی کبد، سیروز کبدی و سرطان کبد شود و در صورت تشخیص دیرهنگام زندگی بیمار را تهدید می کند.
هپاتیت C: همه چیز درباره ی درمان و پیشگیری
هپاتیت C از طریق خون آلوده انتقال می یابد، افرادی که سابقه استفاده از سرنگ مشترک دارند بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند، این نوع از هپاتیت واکسن ندارد و علائم آن شامل درد عضلانی، خستگی شدید، تورم شکم، کاهش وزن، افسردگی، زردی و اختلال خواب می باشد. برای درمان هپاتیت C داروهای ضد ویروسی وجود دارد که می توانند در مدت ۸ تا ۱۲ هفته به طور کامل ویروس را از بین ببرد، برای پیشگیری از ابتلا به هپاتیت سی باید موارد زیر را رعایت کرد:
- استفاده از سرنگ و تیغ شخصی
- تتو و پیرسینگ را باید در مراکز معتبر انجام داد.
- روابط جنسی ایمن
تفاوت هپاتیت C و هپاتیت D
هر دو نوع هپاتیت C و D از بیماری های التهابی کبد هستند اما از نظر نوع ویروس، چگونگی انتقال، شدت و امکان درمان متفاوت هستند:
۱. نوع ویروس
هپاتیت C توسط ویروسی به نام HCV ایجاد می شود که این ویروس خود به تنهایی می تواند فرد را آلوده کند، به عبارتی می توان گفت این ویروس یک ویروس مستقل است، اما هپاتیت D به وسیله ی ویروس HDV ایجاد می شود، این ویروس بدون ویروس هپاتیت ب نمی تواند زنده بماند یعنی اگر شخصی هپاتیت B نداشته باشد هرگز به هپاتیت D مبتلا نمی شود.
۲. راه های انتقال
هپاتیت C از طریق خالکوبی غیربهداشتی، سوزن مشترک، سرنگ مشترک و از مادر به جنین انتقال می یابد، هپاتیت D هم از راه خون و مایعات انتقال پیدا می کند اما با این تفاوت که فقط در افرادی اتفاق می افتد که مبتلا به هپاتیت B هستند و یا این دو با هم ایجاد می شود.
۳. شدت بیماری
وقتی فردی به هپاتیت C مبتلا شود، این بیماری از یک عفونت ساده شروع می شود و در بیشتر بیماران به هپاتیت مزمن تبدیل می شود و به مرور زمان تبدیل به سیروز کبدی و سرطان کبد می شود، هپاتیت D از هپاتیت C شدیدتر است و بسیار سریع تر تبدیل به سیروز و سرطان کبد می شود، وقتی هپاتیت D و B با هم اتفاق بیفتد یکی از خطرناک ترین نوع هپاتیت می باشد.
۴. درمان
برای درمان هپاتیت C داروهایی وجود دارند که بسیار موثرند مانند داروی DAAs، که بیشتر بیماران مبتلا به هپاتیت C را به طور کامل درمان می کند، اما درمان هپاتیت D سخت تر است، دارویی برای درمان این نوع هپاتیت وجود دارد اما ممکن است بیمار را به طور کامل درمان نکند این دارو پگ اینترفرون نام دارد.
۵. واکسن
برای نوع هپاتیت C واکسنی وجود ندارد اما اگر واکسن هپاتیت B تزریق شود از هپاتیت D هم جلوگیری می شود زیرا هپاتیت D بدون هپاتیت B اتفاق نمی افتاد.
۶. شیوع بیماری
در جهان شیوع هپاتیت C بیشتر است، اما در مناطقی که هپاتیت B شایع است هپاتیت D بیشتر دیده می شود.
هپاتیت E و هپاتیت اتوایمیون
هپاتیت E توسط ویروسی به نام HEV ایجاد می شود، هپاتیت نوع ای شباهت بسیاری به هپاتیت نوع A دارد و از طریق آب و غذای آلوده انتقال می یابد، علائم این بیماری معمولاً بعد از ۲ تا ۶ هفته بعد از تماس با ویروس ظاهر می شود و در بیشتر افراد بدون درمان خاصی از بین می رود.
هپاتیت اتوایمیون یا خودایمنی نوعی هپاتیت مزمن است که برخلاف دیگر انواع هپاتیت علت آن ویروس نیست، در این بیماری سیستم ایمنی بدن سلول های کبدی را به اشتباه به عنوان سلول های مزاحم شناسایی می کند و به آنها حمله می کند، این نوع هپاتیت اگر درمان نشود منجر به سیروز کبدی و سرطان می شود. علت دقیق بروز این بیماری هنوز کاملا مشخص نیست اما می تواند بر اثر عواملی مانند ژنتیک، سابقه ی بیماری های خودایمنی، مصرف برخی داروها و عفونت های که سیستم ایمنی را تحریک میکنند باشد، این بیماری معمولاً در زنان دیده می شود، بخصوص در سنین بین ۲۰ تا ۴۰ سالگی. این بیماری در صورت پیشرفت نیاز به پیوند کبد دارد.
هپاتیت و تأثیر آن بر عملکرد کبد
کبد یکی از ارگان های اساسی بدن است که وظایف مهمی را در بدن ایفا می کند، زمانی که التهاب ناشی از بیماری هپاتیت در بدن اتفاق بیفتد، این التهاب باعث می شود سم زدایی در بدن مختل شود، چربی ها و مواد سمی تجمع پیدا می کند، آنزیم ها و پروتئین ها در بدن تولید نمی شوند و یا تولید آنها مختل می شود، ابتلا به سیروز کبد و سرطان در بدن افزایش می یابد.
طول عمر بیماران مبتلا به هپاتیت به تشخیص و درمان زودهنگام این بیماری بستگی دارد.
هپاتیت؛ آیا نیاز به مراقبت های ویژه دارید؟
برخی بیماران با شرایط خاص که به هپاتیت مبتلا می شوند، باید تحت مراقبت های ویژه قرار بگیرند، این بیماران عبارتند از:
- خانم های باردار
- افراد مبتلا به بیماری های خودایمنی
- افراد مبتلا به هپاتیت اتوایمیون
- مبتلایان به سیروز
- سالمندان و بیماران با بدن ضعیف
روش های جدید درمان هپاتیت
امروزه پیشرفت هایی در درمان بیماری هپاتیت اتفاق افتاده است، داروهای ضد ویروس برای درمان هپاتیت B و C تولید شده اند که بسیار موثرند، داروهایی نیز برای سرکوب سیستم ایمنی بدن وجود دارند که برای جلوگیری از نوع هپاتیت اتوایمیون تجویز می شود، در موارد پیشرفته هم پیوند کبد انجام می شود. شاید در گذشته درمان هپاتیت سخت یا غیر ممکن بوده باشد اما امروزه با پیشرفت علم پزشکی بیشتر انواع هپاتیت قابل درمان یا کنترل شونده است.
چرا باید از ابتلا به هپاتیت پیشگیری کنیم؟
برای هر بیماری همیشه پیشگیری بهتر از درمان است و راه های پیشگیری از بیشتر بیماری ها وجود دارد، راه های پیشگیری از ابتلا به هپاتیت عبارتند از:
- تزریق واکسن
- پرهیز از استفاده از لوازم مشترک مانند سرنگ، سوزن، مسواک و تیغ
- رعایت بهداشت جنسی
- انجام آزمایشات منظم
همه ی افراد باید واکسن هپاتیت را تزریق کنند به ویژه نوزادان، کادر درمان، بیمارانی که نیاز به انتقال خون دارند، افراد دارای چند شریک جنسی و مسافرانی که به کشورهای مختلف سفر می کنند. اما افرادی که به واکسن آلرژی دارند و افرادی که پزشک آنها را از تزریق واکسن منع کرده است نباید این واکسن را تزریق کنند.
در پایان نکاتی که باید درباره ی بیماری هپاتیت بدانیم…
هپاتیت تنها یک نوع بیماری نیست زیرا مجموعه ای از چند نوع بیماری و التهاب کبدی است، که هر کدام از انواع هپاتیت علائم، شدت و نوع درمان مختلفی دارند، بیماری هپاتیت همیشه خطرناک نیست، به عنوان مثال نوع هپاتیت A معمولاً خفیف است اما انواع B و C و D در صورت عدم تشخیص زودهنگام می توانند خطرناک و با عوارضی مانند سیروز و سرطان همراه باشند، بسیاری از افراد مبتلا به هپاتیت سال ها می توانند بدون علامت باشند و تنها با آزمایش خون قابل تشخیص است. سبک زندگی نقش مهمی در ابتلا به هپاتیت دارد، پرهیز از مصرف الکل، عدم مصرف چربی های ناسالم و ورزش کردن می تواند از ابتلا به هپاتیت تا حد زیادی جلوگیری کند، افرادی که مصرف بی رویه ی دارو دارند نیز در معرض ابتلا به هپاتیت هستند. اگر علائمی مانند زردی، تیرگی ادرار، خستگی شدید، حالت تهوع، استفراغ و درد زیر دنده ی راست داشتید حتما به پزشک مراجعه کنید زیرا این علائم ممکن است شروع بیماری هپاتیت باشد.
تجربه ی شما چیست؟ آیا شما و اطرافیان این بیماری را می شناسید؟